Agenda

Beltane - Het begin van de Zomer

People of the Fae by aeryaelTijdens Beltane wordt het begin van de zomer gevierd. In verschillende tradities kun je de strijd tussen licht en donker terugvinden. De Keltische traditie spreekt van Gwynn ap Nud. Zijn naam verwijst naar het licht. Hij ontvoert de bruid van zijn rivaal Gwythyr ap Gwreidawl. Zij bevechten elkaar tijdens elke Calan Mai, tot het eind van de wereld daar is. Dan mag de overwinnaar de hand van de bruid opeisen. Anderen geloofden dat de geesten van licht en donker het in deze tijd van het jaar tegen elkaar opnamen. Er zouden kwaadaardige feeën rondwaren tegen wie men zich moest beschermen. Daarnaast wordt de heer der chaos, die verantwoordelijk is voor koude en vorst, voor een laatste maal geëerd. Hij draagt zijn heerschappij tijdens Beltane over aan de vegetatiegod.

Vruchtbaarheid

Een van de voornaamste aspecten die tijdens Beltane naar voren komt is vruchtbaarheid en bevruchting. Tekenen hiervan kun je overal om je heen zien. De weiden staan vol jonge dieren. De bomen zijn gevuld met bloesems. Insecten vliegen af en aan. Het zaad begint diep in de aarde te ontkiemen. De eerste planten zullen snel boven de grond uitkomen. De rol van bevruchting vind je terug in vele oude gebruiken. Zo gebeurde het vroeger dat jonge paren met Beltane de natuur in trokken om daar de liefde te bedrijven. De gedachte hierachter was dat hun liefdesspel een extra stimulans zou zijn voor de vruchtbaarheid van de aarde. Als trofee werden mei –en haagdoornbloesems mee terug genomen om de huizen mee te versieren. Jonge stellen dansten om en sprongen over vuren om vruchtbaarheid af te dwingen. Men dreef het vee tussen vuren door. Ook werd er rond de meiboom gedanst. Men plukte de eerste zomerbloemen en plaatste deze bij vrienden, familie, ouderen en zieken voor de deur. De losbandige uitingen tijdens het meifeest verdwenen onder invloed van de veranderende cultuur en de kerk, die een aantal van de festiviteiten aan banden probeerde te leggen. In de achttiende eeuw werd de meimaand uitgeroepen tot Mariamaand, dit omdat de heidense vieringen niet de kop kon worden ingedrukt. Op deze manier werden de heidense feesten omgebogen naar het christelijk geloof en waren zij voortaan aan Maria gewijd.

Meitak

Meidoorn-1In de nacht van Beltane gingen de jonge mannen langs de huizen van huwbare meisjes. Zij plaatsten daar takken in de tuin, die allemaal hun eigen betekenis hadden. Een meitak betekende dus een beoordeling. Zo duidde een fijne dennentak op een goed meisje, een kersentak gaf aan dat iemand voor allemansliefje werd versleten, de hagendoorn betekende dat het om een kenau ging, een berkentak hield in dat een meisje vlijtig en aardig werd gevonden. In de vroege ochtend kwamen de meisjes naar buiten om te zien wat er zoal in de tuin te vinden was. Minder gunstige takken werden snel verwijderd. De andere takken bleven waar ze waren.

Meigilden

Tot een paar eeuwen geleden waren er in ons land meigilden te vinden. Deze bestonden uit huwbare jonge mannen onder leiding van een meigraaf. Zij zorgden voor de festiviteiten en haalden tijdens een optocht een meiboom uit het bos, meestal een hoge spar, die versierd werd en op het dorpsplein geplaatst. In de zeventiende eeuw was in elke stad of dorp wel een meiboom te vinden. Tegenwoordig zie je in ons land nog maar zelden een meiboom, hoewel het gebruik hier en daar weer terugkeert, veelal als toeristische attractie, waarbij de diepere betekenis die er vroeger aan gegeven werd grotendeels verloren is gegaan.

Meiboom

maypoleDe meiboom is een lange boomstam die geheel van takken wordt ontdaan. Enkel in de kruin mogen de takken en het groen blijven zitten. Boven in de boom wordt vaak een met bloesems versierde krans gehangen met koeken, vruchten en lange rode en witte linten eraan. De meiboom zelf is een fallussymbool. De witte linten vertegenwoordigen het sperma van de man en de rode linten het vrouwelijk bloed dat vrijkomt tijdens het doorbreken van de maagdelijkheid. Vroeger klommen jonge mannen in de boom in de hoop dat ze op deze manier de vruchtbaarheid zouden overnemen. De linten werden door jongens en meisjes al zingend tijdens een dans om de boom heen gevlochten.

Een traditioneel lied hiervoor is het volgende:
In het bos groeide een boom
Wat een fijne boom was hij
En in die boom daar was een tak
En aan die tak daar zat een twijg
En aan die twijg daar hing een nest
En in dat nest daar lag een ei
En op dat ei een vogel zat
En van die vogel viel een veer
En vele veren werden een bed
En op het bed een meisje lag
En bij het meisje kwam een knaap
En in die knaap daar zat het zaad
En uit dat zaad een kindje kwam
En het kindje werd een man
En toen de man ging naar zijn graf
Groeide uit zijn graf een boom
En wat een fijne boom was hij
En in die boom daar was een tak
En aan die tak daar zat een twijg
Enz…

Zoals gezegd zie je de meiboom nog maar zelden in ons land. Er zijn echter wel wat afgeleiden van dit gebruik terug te vinden die nog steeds worden uitgevoerd. Zo zijn er de aan de vroegere meiboom verwante pinksterkroon van Deventer en de Kallemooi van Schiermonnikoog. Wat het woord Kallemooi precies betekent, daarover is men het niet eens. Een verklaring zegt het volgende: 'Kalle' zou afkomstig zijn van het oud Noorse woord 'kallen', wat roepen betekent. 'Mooi' wordt hier uitgelegd als een verbastering van het woord ‘mei’. Tijdens het Kallemooifeest wordt een hoge mast neergezet met bovenin een mand met een haan. Bovenin de mast wordt een groene tak bevestigd, ten teken van de naderende zomer. Veel festiviteiten worden rondom deze meipaal gehouden. De pinksterkroon is een vijf meter hoge boom met naar onder toe wijder uitlopende horizontale hoepels. In de top hangen slingers. ’s Middags wordt er door kinderen rondom deze boom gedanst. ’s Avonds doen de volwassenen hetzelfde. Aan het eind van het feest wordt de boom verbrand of in de IJssel gegooid. In Zuid-Limburg kun je nog wat ‘echte’ meibomen vinden. De oudste aantoonbare meiboom is de Sint Brigida-den van Noorbeek. De vroegste schriftelijke vermelding van deze boom dateert uit 1787. De boom zou zo’n 370 maal geplaatst zijn. De boom wordt door getrouwde mannen op het kerkplein neergezet en blijft daar het hele jaar staan. In Banholt kun je een soortgelijke boom terugvinden.

Zoeken

Volg ons op ...

facebook-68-1twitter-116-1

Beltane Altar.jpg

De Aardewinkel

grunge-raaf

Aanmelden voor ...

Nieuwsbriefbanner1