Agenda

Lente-equinox op het noordelijk halfrond

eggOstara is de Germaanse godin van het voorjaar en de herrijzende natuur. Godin van de dageraad. Andere spellingen van haar naam zijn Ostar, Eostar, Eastre of Eostre. Ostara is de viering van de lente-equinox. Zowel het Engelse als het Duitse woord voor Pasen: "Eastern en Ostern", komen van haar naam.

Ook het woord 'oosten' is aan haar naam ontleend of eraan verwant. Dit verklaart ook haar relatie met de zonsopkomst, iedere ochtend in het oosten.  Ook zijn er verschillende plaatsnamen waar 'oost' in voorkomt terwijl op die plaatsen geen noord, west of zuid plaatsnamen zijn.

Denk bijvoorbeeld maar aan Oosterhout. Dit duidt er op dat deze plaatsen aan haar waren gewijd.

Ostara's naam wordt etymologisch wel in verband gebracht met Eos, Oesja, Ishtar en Astarte; godinnen die in verband staan met de dageraad of de planeet Venus. Ook is er verwantschap met de naam van de Bijbelse Esther en de Hittitische Istustaya.

Ostara's heilige dier de haas staat symbool voor de vruchtbaarheid. Tijdens haar feest brandde het reinigend vuur van Ragnarok, waar mensen overheen sprongen.

Ze helpt iedereen die in wanhoop of angst bij haar komt. Ze wordt ook wel vereenzelvigd met Valfreya, de Vrouwe van de Strijd. Ze bezit toverkracht, waardoor ze de nachtelijke hemel kan berijden. Ze leidt de zielen van de gevallenen en van hen die een goed leven hebben geleid naar hun rustplaats. Ze bewaakt een fontein die het water van de wedergeboorte bevat. Volgens de mythologie heeft ze haar magische geheimen aan Odin verteld.

Ostara1De eerste maal dat de godin Ostara wordt vermeld is in de werken van de Angelsaksische geestelijke Beda Venerabilis (673 – 735). Volgens Beda werd april in het Oud-Engels 'Eastur-monath' genoemd. Op IJsland wordt vertelt dat de godin, hier Freija geheten, een der Vanen was; in Skandinavië lijkt Freija een vergelijkbare godin te zijn. In de Germaanse en Angelsaksische gebieden werd dezelfde godin aangeduid met verschillende namen: Holda, Freija, Ostara, Frigga, Tara etc. Volgens de eerwaarde Beda was Eostre de Saksische versie van de Germaanse godin Ostara. Haar feestdag werd gehouden op de eerste volle maan na de lente-equinox. Bijna de identieke berekening voor het christelijke Pasen.

Het ei is het symbool van Ostara's baarmoeder. Ze waren rood geverfd, als uitbeelding van bloed. Men legde ze op graven om de doden kracht te geven. Deze zelfde traditie kent men ook in Rusland en Griekenland. Misschien is ook het gebruik ten tijde van het paleolithicum om de doden roodgeverfde grafgiften mee te geven hierop terug te voeren.

Er is zeer weinig gedocumenteerd bewijs, maar een populaire legende is dat Eostre in de late winter een gewonde vogel op de grond vond. Om haar leven te redden heeft ze de vogel omgetoverd in een haas. Maar de transformatie was niet compleet. De vogel heeft het uiterlijk van een haas, maar behield de mogelijkheid om eieren te leggen ... de haas zou deze eieren versieren en ze achterlaten als cadeau aan Eostre. In het Ostara-verhaal lees je een andere versie van deze legende.

Lente-Tradities in de gehele wereld

Terwijl paganisten Ostara vieren en de christenen Pasen, is het belangrijk om te onthouden dat het aanbreken van de lente al heel lang wordt gevierd in vele andere culturen. Tradities verschillen sterk van het ene land tot het andere. Maar er zijn ook veel overeenkomsten. De slang en gekleurde eieren vind je op veel plaatsen terug. Hier zijn een aantal manieren waarop bewoners van de verschillende delen van de wereld de lente-equinox vieren.

Egypte

In het oude Egypte werd Het Festival van Isis gehouden als een viering van de lente en wedergeboorte. Isis is prominent in het verhaal van de opstanding van haar minnaar, Osiris. Hoewel het grote Festival van Isis werd gehouden in de herfst, zegt folklorist Sir James Frazer in The Golden Bough dat "Er wordt verteld dat de Egyptenaren een feest van Isis houden op het moment dat de Nijl begon te stijgen ... de godin was in rouw vanwege het verlies van  Osiris en de tranen die uit haar ogen vallen doen de rivier zwellen en onstuimig stromen.

Koerdistan

'Newroz': Sneeuwklokje en Koerdisch nieuwjaar
Voor de Koerden begint het nieuwe jaar niet op 1 januari maar op 21 maart. Het Koerdische woord voor nieuwjaar is 'newroz', wat 'nieuwe dag' en 'sneeuwklokje' betekent. De Koerden begroeten het nieuwe jaar met vreugdevuren. Echte Newroz-vierders dansen niet alleen om het vuur maar springen er ook overheen. Dit gebeurt nog steeds ... Ook in Nederland vieren veel Koerden op deze manier hun nieuwjaar en de komst van de lente.

Daarnaast is 'Newroz' ook een belangrijke Koerdische feestdag tegen onderdrukking. Deze symbolische betekenis vindt haar oorsprong in een mythologisch verhaal dat volgens de Koerdische overlevering precies 2625 jaar geleden gebeurde. (Koerden houden er een eigen jaartelling op na. Hun jaar nul komt overeen met het jaar 612 voor Christus in onze telling.)

In die periode werd het Koerdische volk overheerst door de Perzische tiran Dehak. Op zijn schouder lagen twee slangen, die elke dag de hersenen van twee speciaal voor dit doel geofferde jongeren gevoerd kregen. Toen Dehak de slangen op een dag niet op tijd had gevoerd, werd hij zelf door hen gebeten. Om te overleven moest Dehak vanaf die dag zelf dagelijks de hersenen van twee jonge mannen opeten.

De smid Kawa kon de grote ellende van de jonge slachtoffers niet langer aanzien en organiseerde het verzet onder de jongeren. Samen trokken zij de bergen in. De tiran stierf al snel door gebrek aan nieuwe hersenen.

Als teken van de overwinning op de tiran ontstaken Kawa en de jongeren op 21 maart bovenin in de bergen grote vuren, die overal in het land te zien waren. Zo werd 'newroz' het Koerdische symbool voor vrijheid en onafhankelijkheid.

Ook Iraniërs vieren Newroz evenals in Turkije de Alevieten, die een sterk afwijkende variant van de islam aanhangen. Het Turkse leger trad in het Koerdische oosten van Turkije vaak hard op tegen Newroz-vieringen, vanwege het Koerdisch-nationalistische karakter ervan. Zie ook het stukje over Iran.

Iran

NoroezNoroez is het begin van het Iraanse en Koerdische nieuwe jaar (Noroez in Perzisch; Newroz in het Koerdisch). Het woord betekent ‘nieuwe dag’ en 'sneeuwklokje'. Noroez wordt gevierd op of rond 21 maart, wanneer de zon pal boven de evenaar staat. Het is hét grote feest van het jaar en gaat gepaard met enkele weken vakantie, nieuwe kleren, lekkere hapjes, bezoeken en cadeautjes. Huizen worden schoongemaakt en versierd. Noroez staat voor de terugkeer van de zon en van het licht: een nieuw begin en staat in verband met begrippen als loutering en verzoening, dood en leven, hoop op een beter leven.

Tijdens Noroez zijn in de huizen de Haft Sin te vinden: ‘de zeven s'en’. Zeven is een heilig getal. (In de overtuiging van Zarathoestra waren er bijvoorbeeld zeven engelen.) Ooit was het de gewoonte zeven soorten planten of zaden te laten groeien als symbool van het opnieuw starten van het leven. Tegenwoordig probeert men zeven voorwerpen in huis te hebben die met de Perzische letter Sin (‘s’) beginnen:

  • sabzeh : tarwe-, gerst- of linzespruiten (nieuw begin)
  • samanu : een zoete pudding gemaakt van tarwekiemen (overvloed )
  • senjed : het gedroogde fruit van de oleasterboom (liefde)
  • sīr : knoflook (genezing)
  • sīb : appels (schoonheid en gezondheid)
  • somaq : sumakbessen (kleur van de zonsopgang)
  • serkeh : azijn (leeftijd en geduld)

Op de tafel zijn nog meer symbolische voorwerpen te vinden. Zo worden er munten neergelegd voor voorspoed en rijkdom, een mand met beschilderde eieren voor vruchtbaarheid, een sinaasappel (de aarde) in een schaal met water (het heelal), een goudvis in een kom als symbool van het leven. Ook staat er een spiegel, die het licht reflecteert en vermenigvuldigt, met aan weerszijden een brandende kaars voor ieder kind in de familie. De kaarsen staan voor  geluk. Op de dertiende dag van het nieuwe jaar gaat men met familie of vrienden buiten picknicken. Men is van mening dat het ongeluk brengt om die dag thuis te blijven.

Ierland

Celtic Serpent Pin-PendantIn Ierland wordt elk jaar op 17 maart St. Patrick's Day gevierd. St. Patrick staat bekend als een symbool van Ierland, met name in maart. Een van de redenen dat hij zo beroemd is, is omdat hij de slangen verdreef uit Ierland en hij zou daarmee zelfs een wonder verricht hebben. Wat veel mensen zich niet realiseren is dat de slang een metafoor is voor de vroege heidense religies van Ierland. St. Patrick bracht het christendom naar de Emerald Isle en heeft zo'n goed werk gedaan dat praktisch al het heidendom is geëlimineerd uit het land.

St. Patrick en de heidense Slangen van Ierland

Het is belangrijk op te merken dat hij niet fysiek de heidenen uit Ierland heeft verdreven, maar in plaats daarvan bracht St. Patrick het christendom naar de Emerald Isle. Hij deed zo'n goed werk met de omzetting van het hele land naar de nieuwe religieuze overtuigingen dat het oude systeem nagenoeg werd geëlimineerd. Het is waar dat slangen moeilijk te vinden zijn in Ierland. Waarschijnlijk is dit te wijten aan het feit dat het een eiland is en slangen niet in doosjes migreren.

De echte St. Patrick werd volgens historici geboren rond 370 n.o.j., waarschijnlijk in Wales of Schotland. Waarschijnlijk is zijn geboortenaam Maewyn en was hij de zoon van een Romeinse Brit genaamd Calpurnius. Als tiener werd Maewyn gevangen genomen tijdens een inval en verkocht aan een Ierse landeigenaar als slaaf. Tijdens zijn tijd in Ierland, waar hij werkte als herder, begon Maewyn religieuze visioenen en dromen te krijgen - waaronder een die hem liet zien hoe uit gevangenschap te ontsnappen. Eenmaal terug in Groot-Brittannië, verhuisde Maewyn naar Frankrijk waar hij studeerde in een klooster. Uiteindelijk keerde hij terug naar Ierland om "te zorgen en arbeiden voor het heil van anderen", aldus de belijdenis van St. Patrick. Hij veranderde zijn naam in Patrick, wat "vader van het volk" betekent.

Vandaag de dag wordt St. Patrick's Day op vele plaatsen gevierd op 17 maart. Meestal met een parade en tal van andere festiviteiten. Echter, sommige moderne heidenen weigeren om een dag ter ere van de afschaffing van de oude religie in het voordeel van een nieuwe te vieren. Het is niet ongewoon om heidenen een soort van slang symbool te zien dragen op St. Patrick's Day in plaats van die groene "Kus me, ik ben Iers" badges.

Italië

Voor de oude Romeinen was elke lente het Feest van Cybele was een belangrijke zaak. Cybele was een moedergodin die in het middelpunt stond van een Frygische vruchtbaarheidscultus waar eunuch priesters mysterieuze riten uitgevoerd ter ere van haar. Haar minnaar was Attis (die toevallig ook haar kleinzoon was) en haar jaloezie deed hem castreren en zelfmoord plegen. Zijn bloed deed de eerste viooltjes ontstaan en door goddelijke interventie zou Attis weer zijn opgewekt door Cybele, met wat hulp van Zeus. In sommige gebieden is er nog steeds een jaarlijkse viering van Attis' wedergeboorte en Cybele's kracht. Deze viering heet Hilaria en vindt plaats van 15 maart tot 28 maart.

Jodendom

Een van de grootste Joodse festivals is Pascha dat plaatsvindt in het midden van de Hebreeuwse maand Nisan. Het is een bedevaart festival en herdenkt de uittocht van de Joden uit Egypte na eeuwen van slavernij. Een speciale maaltijd wordt gehouden, genaamd de Seder en deze wordt afgesloten met het verhaal van de Joden die uit Egypte trokken en voorlezen uit een speciaal gebedenboek. Een van de tradities tijdens de acht dagen Pascha is een grondige schoonmaak, men gaat het hele huis door van boven naar beneden.

Rusland

In Rusland viert men Maslenitsa als een tijd van de terugkeer van licht en warmte. Dit volksfeest wordt gevierd ongeveer zeven weken voor Pasen. Tijdens de vastentijd zijn vlees, vis en zuivelproducten verboden. Maslentisa is de laatste kans die iedereen zal krijgen om deze producten te genieten voor een tijdje, dus het is meestal een groot festival gehouden voorafgaand aan de sombere, introspectieve tijd van de vasten. Een stro beeltenis van de Vrouwe van Maslenitsa wordt verbrand in een vreugdevuur. Overgebleven pannenkoeken en blinies worden in het vuur geofferd en als het vuur is uitgebrand wordt de as verspreid in de velden om de gewassen te bevruchten.

Oekraïne

ukranian eggsDe Hutsuls - Oekraïners die leven in de Karpaten van de westerse Oekraïne - zijn van mening dat het lot van de wereld af hangt van de pysanka. Een pysanka is een versierd ei. Zolang het ei versieren gewoonte blijft zal de wereld bestaan. Als, om welke reden dan ook, deze gewoonte verdwijnt, zal het kwaad - in de vorm van een verschrikkelijke slang die voor altijd is geketend aan een klif - de wereld overstromen. Elk jaar stuurt de slang zijn volgelingen de wereld in om te zien hoeveel pysanky zijn gemaakt. Als het aantal laag is worden de kettingen van de slang losgemaakt en is hij vrij om over de aarde te dwalen en ravage en vernietiging te veroorzaken. Als daarentegen het aantal pysanky is toegenomen, worden de kettingen aangespannen en goed overwint kwaad nog een jaar.

Nieuwere legendes vermengen folklore en christelijke overtuigingen en verbinden het ei aan de viering van Pasen. Een legende vertelt van toen Maria Magdala naar het graf ging om het lichaam van Jezus te zalven, ze had een mand met eieren bij zich om als maaltijd te dienen. Toen ze bij het graf kwam en de mand opende, hadden de zuivere witte schalen op miraculeuze wijze alle kleuren van de regenboog aangenomen. Een andere legende vertelt van Simon de marskramer, die Jezus geholpen heeft zijn kruis te dragen op de weg naar Golgotha. Hij had zijn goederen aan de kant van de weg gezet en toen hij terugkwam waren de eieren allemaal veranderd in rijkelijk versierde pysanky.

Lente-goden en -godinnen

Een aantal verschillende goden en godinnen uit verschillende pantheons zijn verbonden met de thema's van de lente en Ostara.

  • Asasa Ya (Ashanti): Deze Moeder Aarde godin bereidt zich voor om nieuw leven voort te brengen in de lente en de Ashanti mensen eren haar op het festival van Durbar naast Nyame, de hemelgod die regen brengt om de velden te voeden.
  • Cybele (Roman): Deze moedergodin van Rome was het middelpunt van een nogal bloederige Frygische cultus, waarin eunuch priesters mysterieuze riten uitvoerden ter ere van haar. Haar minnaar was Attis (hij was ook haar kleinzoon, maar dat is een ander verhaal) en haar jaloezie deed hem castreren en zelfmoord plegen. Zijn bloed deed de eerste de eerste viooltjes ontstaan en goddelijke interventie stond toe dat Attis weer werd opgewekt door Cybele, met wat hulp van Zeus. In sommige gebieden is er nog steeds een jaarlijkse driedaagse viering van Attis 'wedergeboorte en Cybele's macht.
  • Eostre (Westers Germaans): Er is weinig bekend over de verering van deze Teutoonse lente godin, maar ze wordt genoemd door de Eerbiedwaardige Beda, die zei dat Eostre  gestorven was in de tijd dat hij zijn geschriften samenstelde in de achtste eeuw. Jacob Grimm verwees naar haar als de Duitse equivalent, Ostara, in zijn 1835 manuscript, Deutsche Mythologie. Eostre's naam is de wortel van onze huidige lente viering van Ostara.
  • Flora (Roman): Deze godin van de lente en bloemen had haar eigen festival, Floralia, dat elk jaar gevierd werd tussen 28 april en 03 mei. Romeinen gekleed in lichte gewaden en bloemenkransen woonden theatervoorstellingen en shows bij. Offers van melk en honing werden gedaan aan de godin.
  • Freya (Norse): Deze vruchtbaarheidsgodin verlaat de aarde tijdens de koude maanden, maar keert terug in het voorjaar om de natuur en haar schoonheid te herstellen. Ze draagt een prachtige ketting genaamd Brisingamen, die het vuur van de zon vertegenwoordigt.
  • Osiris (Egyptisch): Deze geliefde van Isis sterft en wordt herboren in een opstanding verhaal. Het opstanding thema is populair onder de lente godheden en wordt ook gevonden in de verhalen van Adonis, Mithras en Attis.
  • Saraswati (Hindu): Deze Hindoe godin van de kunsten, wijsheid en leren heeft elk voorjaar haar eigen festival in India, genaamd Saraswati Puja. Ze wordt vereerd met gebeden en muziek en is meestal afgebeeld met lotusbloemen en de heilige Veda's.

Zoeken

Volg ons op ...

facebook-68-1twitter-116-1

lughnasadh-klaprozen.jpg

De Aardewinkel

grunge-raaf

Aanmelden voor ...

Nieuwsbriefbanner1