Jaarfeesten - Het vieren van de seizoenen

Ruige Nachten en Rook Nachten

Wilde Jacht Aberglaube-Hanna-Bövong-buchcover wildejagdWinterzonnewende. Op of rond 21 december. De Zon staat nu stil op het meest noordelijke punt. Vanaf dit moment beweegt de zon zich weer meer naar het zuiden. De zon krijgt ook weer meer kracht.

De 12 dagen na de winterzonnewende zijn van oudsher dagen van rust en bezinning. Deze dagen en nachten begonnen in de tijd van de Germanen op de dag van de Winterzonnewende en duurde 12 dagen. Andere bronnen spreken van andere gebruiken.

Heidenen gebruikten namelijk niet de zonnekalender, maar maar gebruikten de cyclus van de maan om de tijd te meten. Zo viel voor hen het begin van het Joelfeest waarschijnlijk samen met de eerste nieuwe- of eerste volle maan na de winterzonnewende.

Frau HolleDeze nachten zijn in meerdere oude culturen bekend en volgens oeroude overleveringen worden we in deze tijd bezocht door de geesten van de gestorvenen. Wodan geeft tijdens zijn Wilde Jacht geesten toegang tot de aarde en leidt ze als een groot leger in een Wilde Jacht en wordt regelmatig vergezeld door zijn vrouw Frigga, ook Vrouw Holle genoemd. In de Vrouw Holle-nacht, de nacht tussen vijf en zes januari, wordt de macht van die geesten gebroken.

Er zijn sterke aanwijzingen dat de twaalf Ruige Nachten waarin de overleden voorouders rondgaan een Indo-europese oorsprong hebben. Uit de Griekse en Cypriotische overleveringen kennen we de kwaadaardige dwergen die ondergronds leven en aan de wortels van de wereldboom zagen. Ze noemen deze dwergen Kallikantzaroi. Alleen in de twaalf midwinternachten, van 25 december tot 6 januari, komen ze boven de grond om mensen te plagen.

De betekenis en herkomst van de 12 Wijnachten

Duitsers spreken van Weihnacht als ze het over Kerstmis hebben. Letterlijk betekent dit „gewijde‟ of „heilige‟ nacht. Dit woord is afgeleid uit het Middelhoogduitse wîhen nahten.

Uit het feit dat in het Middelhoogduits de meervoudsvorm, dus „gewijde nachten‟ gebruikt wordt, blijkt dat het niet gaat om de heilige nacht als in “de nacht van de geboorte van Christus”! Nee, het gaat hier om de 12 nachten van het Joelfeest! De nachten dat de Wilde Heer of de Wilde Jacht rondgaat. Daarom worden de 12 nachten ook wel de twaalf Wilde of Ruige Nachten genoemd.

Ruige Nachten en Rook Nachten - Ergens tussen 21 December en 6 januari

De Ruige Nachten waren voor onze voorouders Heilige Nachten. Tijdens deze dagen werd zo mogelijk niet gewerkt, maar werd alleen gefeest, geschouwd en samen met de familie beleefd. Deze Ruige Nachten gingen altijd van nacht naar nacht. Dus vanaf 24.00 uur op kerstavond, de 'Moedernacht' tot 24.00 uur op 25 December - was de eerste Ruige Nacht. Oorspronkelijk was dit op 21 december: de nacht van Thomas-dag, de langste nacht van het jaar. 's Nachts omdat we ons volgens het Keltische Jaarwiel in de nacht van het jaar bevinden. Dus is het de hele dag 'nacht'.

Dus er zijn 12 Ruige Nachten of Rook Nachten

Zelfs als er regionale verschillen zijn in het aantal nachten in deze wintertijd, dan noch zijn vooral 4 Ruige Nachten van belang, twee 'vette' (24.12 en 5.1) en twee 'magere' (21.12 en 31.12). De nacht van 5 op 6 Januari is weer een speciale nacht, de Perchten-nacht. Daarna is het dan Drie-Koningen.

Deze vier Ruige Nachten werden soms als zo 'gevaarlijk' ervaren, dat ze al vastend en biddend werden doorgebracht. Deze nachten werden als bijzonder heilig beschouwd terwijl tegelijkertijd er plaats was voor het schemergebied.

Orakelen en Divineren

Lood-Bleigiessen-SetDe Ruige Nachten zijn zeer geschikt om te orakelen. In deze periode wordt waarzeggerij nog veel beoefend. Rond de jaarwisseling bijvoorbeeld in de vorm van 'loodgieten'. (Je smelt lood boven een kaarsvlam en giet het gesmolten lood in koud water. Je interpreteert vervolgens de vorm die is ontstaan) Ook in diverse andere rituelen probeert men niet alleen om het kwaad uit te bannen, maar ook om de toekomst te voorspellen en te interpreteren.

Elk van de Ruige Nachten vertegenwoordigd namelijk een maand van het komende jaar. De Ouden gebruikte deze nachten om over het nieuwe jaar te divineren en te orakelen. Zo stond de eerste Ruige Nacht voor januari, februari voor de tweede enzovoort. Zij namen alles: het weer, was het eten lekker, was er ruzie of strijd of was het een vreedzame nacht. Verliep die dag alles vlot of waren er problemen. En zo ja, welke problemen, etc. Alles, inclusief hoe onbelangrijk ook, had een betekenis. En wie het duiden beheerste wist wat er de overeenkomstige maand zou gebeuren.

Men kon de zaak nog verder differentiëren. Zo vertegenwoordigde elke twee uur van een Ruige Nacht een komende maand. De eerste twee uur van 0.00 tot 2.00 uur 's nachts waren altijd voor januari, de volgende twee voor februari en zo verder tot de laatste twee uur, wat stond voor december. En dat elke dag.

Dan waren er nog de speciale dagen, zoals de 28ste December en 5 januari. Deze dagen waren waarschijnlijk om alles weer op te lossen en in te wisselen. Stel, we hadden de eerste drie dagen alleen strijd, het weer was verschrikkelijk, enz., dan had je 28 December - de Dag van de Kinderen - de gelegenheid alles weer goed te maken en op te lossen. Daartoe was het belangrijk om je alles opnieuw precies voor te stellen en het vervolgens onder te dompelen in wit of violet licht en het te veranderen in iets positiefs. Hetzelfde kan - eventueel nogmaals - worden gedaan op 5 januari.

Daarom werden deze Ruige Nachten voorzichtig en waakzaam beleefd, aangezien zij het hele komende jaar in zich droegen en was iedereen zelf verantwoordelijk voor de wijze waarop hij de koers uitzette.

Ruige Nachten wenn-weihrauch-und-kraeuterduft-die-stuben-fuellen-41-44319096De eerste Ruige Nacht, Thomas-nacht (21.12) blijft een beetje op de achtergrond. Op de drie andere Ruige Nachten (24.12, 31.12 en 5.1) vind de 'Rauka omgang', het roken van de huizen, plaats. Daar komt het woord 'Rooknachten' vandaan, door de rook in de kamers van de huizen. Vroeger rookte men ziekenkamers etc. uit met jeneverbeshout en -bessen om het risico van infectie te verminderen. Zo werden Ruige Nachten Rook Nachten.

Anti-diabolische kruiden

In een wierookvat of een andere houder werden gloeiende kooltjes uit de haard gedaan met daar op wierook, stukjes van een op Palmzondag ingewijde palmbezem of andere heilige kruiden. Men ging er vanuit dat alle ongemakken, kwalen en ziektes (kiespijn, vermoeidheid, melancholie, niet genoeg borstvoeding enz.) veroorzaakt werden door kwade machten of de duivel. Het was dus zaak om die duivel en zijn trawanten uit het lichaam te verdrijven of - liever nog - buiten de deur te houden. Dit werd gedaan met de zogenaamde anti-diabolische of apotropaeische kruiden, die op allerlei manieren in het dagelijkse leven werden toegepast. Ze werden in de drinkbakken van het vee gedaan, om de horens van de koeien gehangen, onder de drempel gelegd, in het sleutelgat gestoken of aan de zoldering gehangen, maar vaak ook geschroeid of gerookt. Er zijn hele lijsten opgesteld, welke kruiden daarvoor in aanmerking kwamen.

Vaak waren het sterk ruikende lip- en schermbloemen, die veelal gekweekt werden in de kruidentuinen bij de kloosters. Men dacht dat de duivel sterk ruikende planten haatte! De bekendste kruiden zijn de zogenaamde “negenderhande kruiden”. Dat waren:

  • de Alant,
  • Leverkruid,
  • Keltische Valeriaan,
  • Bijvoet,
  • Citroenkruid,
  • Alsem,
  • O.L. Vrouwe Bedstroo,
  • Bitterzoet en
  • Boerenwormkruid.

In sommige gebieden (Zuid-Tirol, Oost-Tirol) werd een hoofdbedekking (muts, sjaal, .. ) over de rook geplaatst en deze hoofdbedekking werd vervolgens opgezet. Men geloofde dat je dan het komende jaar geen hoofdpijn kreeg.

Met de rokende wierook en kruiden ging de heer of vrouw des huizes door alle kamers van het huis, door alle bijgebouwen, rond het huis of de boerderij en naar het vee in de schuur. Achter de voorganger met het rookvat loopt een tweede persoon die strooit met wijwater en gebeden prevelt. De zegen voor huis en haard wordt gevraagd en dat boze geesten, spoken en alle duivels en demonen verdreven zullen worden. Tot op heden is uitroken een van de rituelen om kwaad uit te bannen en te verdrijven.

Na het reinigen met rook werd het huis met water 'verzegeld', totdat de nachten voorbij waren en dus ook het gevaar van de dwalende boze geesten en demonen was geweken. De staldeur mocht in deze tijd niet worden geopend, waardoor vele werkzaamheden en dus ook het dagelijkse leven op een laag pitje kwam te staan. Er mocht geen graan worden gedorst, de was niet gedaan en niet spinnen, want dit bracht ongeluk en kon de boze geesten terugbrengen... Het is ook belangrijk om ervoor te zorgen dat deze avonden geen wasgoed te drogen hangt, anders, volgens het oude geloof, sterft iemand in de familie of buurt. Deze gewoonte is zo ingeburgerd in sommige families dat tot op de dag van vandaag er niet gewassen wordt tijdens deze dagen, alleen voor zieken en babykleertjes.

Perchten en andere vreemde wezens

Perchten1De Ruige Nachten worden ook wel Wilde Nachten genoemd omdat in deze periode de 'Wilde Jacht' onderweg is, het leger van geesten dat wordt aangevoerd door de Germaanse God Wodan. Deze Wilde Jacht word vaak gesymboliseerd door wild en ruig uitziende, sterk behaarde maskers...Volgens het oude volksgeloof, nog steeds actief in het Alpengebied, wordt verondersteld dat kwade demonen in de 12 Ruige Nachten er op uit zijn huis en erf in te nemen. De Ruige Nachten zijn in veel alpiene gebieden een mystieke ervaring. Perchten, heksen en andere vreemde wezens richten een ravage aan. Het zijn diepgewortelde volksgebruiken, die, volgens de traditie, de opgejaagde zielen naar de aarde voert en hen kattenkwaad laat uithalen. Perchten met houten duivelsmaskers en ruige kostuums laten hun bel horen en lopen wild gesticulerend door de straten.

Perchten komen vooral voor in de Beierse-Oostenrijkse Alpen, met name eind december en januari. Haar naam is waarschijnlijk gerelateerd aan de legendarische figuur Perchta. In het algemeen belichamen de Perchten twee groepen, de "goede" Schönperchten en de "slechte" Schiechperchten. Belangrijk instrument van Perchten is de bel waarmee zij de wintergeesten verjagen. Het bezoek van Perchten wordt gezien als gunstig voorteken. Perchten gaan door de huizen om "slechte geesten" te verdrijven. Perchten verschijnen in de Ruige Nachten tussen Kerst en Nieuwjaar om het eten, de netheid en andere voorschriften voor deze dagen te controleren. De Schiachperchten komen vaak in grote aantallen in de nacht, de Schönperchten verschijnen op de dag en wensen de dorpsbewoners geluk en zegeningen.

yulemanGeesten en mythische wezens zijn tijdens de twaalf Ruige Nachten in onze dimensie en vormen een bedreiging voor mens en dier. De scheiding tussen de werelden is vaag. Gezonken schatten en kastelen verschijnen, dwergen komen op bezoek en moeten worden vermaakt. Op kerstavond gebeuren ongewone dingen. Dieren kunnen praten, bomen bloeien (zoals de Holy Thorn in Glastonbury) en dragen vrucht, de klokken van gezonken kerken klinken.

De twaalf nachten waren al bij de Germanen bekend. In deze tijd is volgens het oude volksgeloof het geestenrijk open en de zielen van gestorven voorouders en Goden keren terug naar het volk, geesten doemen op. Demonen kunnen bezit van je nemen of als de Wilde Jacht door het land trekken.

Vrouwen en kinderen moeten als het donker valt in het huis blijven. De woning, de spinkamer, de keuken en de werkplaats moeten opgeruimd zijn, de was moet van de lijn zijn gehaald. Zo niet, dan loop je kans de woede van demonen aan te trekken.

De tijd van de winterzonnewende en de jaarwisseling heeft de mensheid altijd beïndrukt en bezig gehouden. Zelfs al vóór Christus werd de winterzonnewende gevierd als de geboorte van de zon. Het is een tijd van strijd tussen licht en duisternis, tussen goed en kwaad. Sommige oude gewoonten of verhalen over de Ruige Nachten zullen de moderne mens een glimlach ontlokken, anderen zal het tot denken zetten of zullen zich bezinnen.

Wolf-Dieter Storl schrijft in zijn boek: "Natuurituelen" over een ontmoeting met de Wilde Heer van de wintertijd:

rauhnachtmaske" We wonen afgelegen, ver van enig dorp ... In de winterdagen, als we ingesneeuwd zijn en het erg rustig is, dan gebeurt het wel eens dat er op de momenten tussen slapen en waken vreemde wezens verschijnen. Ze zijn zacht en gebocheld, maar meestal verleidelijk mooi. Hun gezichten herinneren aan de Perchten, aan de maskers van de Alemannische Fasnacht, aan Tibetaanse demonenmaskers of de "valse gezichten" waarmee de Iroquois ziektedemonen voorstellen. Ze zijn allemaal op de een of andere manier aan het lijden, ze missen iets, maar tegelijkertijd zijn ze angstaanjagend en eng. Als ik deze entiteiten zie en  bang wordt of hen zelfs bestrijd, heeft de ervaring geleerd dat het niet lang duurt of ik of iemand in het huis of schuur wordt ziek. Het is beter moed te vatten om ze te vertellen verder te trekken. "Waarheen wij zullen gaan?", vragen zij gewoonlijk met ruwe geest stem. Ik zeg: "Gaat naar het oosten, naar het licht. De Heiland kan je geven wat je mist." Soms klagen ze: "Maar we hebben geen reisgeld." Dan geef ik ze een koperen cent. Met hun geluksmunt trekken ze verder en het huis zal worden gespaard van ziekte. Na zo'n bezoek, rookten we vaak met Bijvoet, Jeneverbes en Veenreukgras om de atmosfeer te zuiveren."

En dan beschrijft hij nog een ander voorbeeld van een dergelijke ontmoeting:

"In de nacht droomde ik dat een groep nogal wilde, brutale zwervers het huis binnen wandelden. Ik versperde hen de weg toen ze door de deur het huis binnendrongen. "He, wat moet dat, wat doe je hier!" Maar ze konden niet worden gestopt, ze liepen vrolijk langs me heen. Ik was niet overdreven enthousiast maar maakte beleefd plaats. Een raakte me aan. "Je hebt een verhoogde temperatuur" zei hij. Toen ik kort daarna wakker werd, was ik inderdaad  heet en mijn huid was vochtig. Nu wist ik dat dit geen gewone droom was, maar een bezoek. Natuurgeesten die met de zware sneeuwval mee door het hele land trokken waren ook door mijn lichaam en ziel gewandeld. Hun aanraking was een cadeautje. Ik kon het nemen zoals ik het wilde. Het was zoals het mes snijdt, het kon beide kanten op. Ofwel zou ik lichamelijk ziek worden en koorts krijgen, of ik zou me warmen aan het vuur van inspiratie en met mijn schrijven iets moois creëren en een boodschap vanuit de bovenzinnelijke werelden ontvangen.  Als ik bang was geweest en hen niet gastvrij had ontvangen of het bezoek gewoon niet bewust beleefd had, was is waarschijnlijk werkelijk ziek geworden en had ik die week in bed doorgebracht. Ik nam het echter niet op een fysiek niveau, maar als het vuur van inspiratie."

Zoeken

Volg ons op ...

facebook-68-1twitter-116-1

230374-eced569d7018d1bf728616412593fc84.jpg

De Aardewinkel

grunge-raaf

Aanmelden voor ...

Nieuwsbriefbanner1